De Engelse schrijver Hugh Lofting (1886-1947) is vooral bekend geworden met zijn kinderboeken over dokter Dolittle, die met alle dieren kan praten en in zijn menagerie gastvrijheid verleent aan de tweekoppige pushmepullyou, waarvan ik als kind al doorhad dat zo'n dier onbestaanbaar was omdat het bij gebrek aan een achterkant niet kon poepen en piesen (aan de voortplanting was ik toen nog niet toe). In deze reeks zijn een tiental boeken verschenen die tot de huidige tijd regelmatig opnieuw worden uitgegeven, of bewerkt tot film, toneelstuk of musical.
In Rusland worden, of werden althans in het Sovjet-tijdperk, prachtige kinderboeken uitgegeven, zowel oorspronkelijk Russische als vertaalde, meestal met bijzondere, kunstzinnige of aparte illustraties. Ik heb een rijtje Russische vertalingen van Alice in Wonderland die stuk voor stuk het verhaal op originele wijze illustreren - wat bij Alice nog niet meevalt. Ook de vertalingen deugen, voor zover ik dat kan beoordelen. En tenslotte wordt uiteraard de auteur correct vermeld, al is de naam Lewis Carroll in Russische transcriptie vaak nauwelijks meer te herkennen.
Voor mij liggen vandaag twee in Rusland uitgegeven kinderboeken. Het ene, in het Duits, heet Doktor Aibolit. Het is geschreven door Kornej Tschukowski, en geïllustreerd door W. Duwidow. Het andere is in het Frans, de titel luidt Le Docteur Aïbobo, auteur is Korneï Tchoukovski, illustrator Viktor Douvidov.
Het gaat, dat zal duidelijk zijn, om twee vertalingen van eenzelfde Russisch origineel, met een auteur die wij (om de verwarring compleet te maken) waarschijnlijk Tsjoekovski zouden noemen.
De Duitse versie heeft een tekening op de voorkant van twee palmbomen, en daartussen een soort hert met twee koppen, aan elke kant van het lijf één - jawel, de pushmepullyou, die hier Stosz-mal-zieh-mal heet. In het Frans heet het beest Tire-Pousse. Mijnheer Tsjoekovki is, kortom, geen auteur maar hoogstens een bewerker, die alle avonturen van Dr. Dolittle heeft samengebracht in één boek. Interessant is het om op internet diverse bewerkingen, stripversies en verkortingen te vinden "naar het beroemde sprookje van K. Tsjoekovski". Jammer genoeg heb ik nog geen Engelstalige versies gevonden, dan zou de cirkel pas echt rond zijn.
Wat hier gebeurd is, dat een boek gekaapt wordt en verschijnt onder een andere auteursnaam, komt overigens regelmatig voor. "Alice in het Land der Droomen", negentiendeëeuwse Alice-vertaling, droeg de auteursnaam Eleonora Mann (een schrijfster van wie verder helaas niets bekend is). In de jaren vijftig publiceerde Van Holkema & Warendorf een Alice met de auteursnaam Louise Alcott ...
Met deze blog sluit ik het jaar af. Volgend jaar meer over oude boeken, en af en toe ook wat over Alice.
Dit was Boekblog 4
SNARK
